Anna Findysz Anna Findysz

Innowacyjna akcja wypalania wrzosu

Dnia 18 marca 2015 r. w naszym nadleśnictwie przeprowadzono nowatorską akcję wypalania wrzosu, pierwszą w historii Lasów Państwowych.

Innowacyjna akcja wypalania wrzosu w Nadleśnictwie Przemków.

Ogień kojarzy się nam zwykle ze zniszczeniami, jednak może być wykorzystany również w służbie człowieka, a nawet jak się okazało, w służbie ochrony przyrody.
Dnia 18 marca 2015 r. w naszym nadleśnictwie przeprowadzono nowatorską akcję wypalania wrzosu, pierwszą w historii Lasów Państwowych. Eksperyment był kontynuacją konferencji „Ogień a gospodarka leśna i ochrona przyrody" , która rozpoczęła się dnia 17 marca w Łagowie. W wydarzeniu wzięli udział leśnicy z dyrektorem generalnym LP Adamem Wasiakiem na czele, strażacy pod dowództwem gen. bryg. Wiesława Leśniakiewicza, komendanta głównego PSP oraz naukowcy – czołowi specjaliści z kraju i zagranicy w zakresie ochrony lasów i wykorzystania ognia w leśnictwie. Akcja wypalania, zorganizowana pod patronatem Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych we Wrocławiu, była zabezpieczona przez  24 zastępy strażaków oraz samolot gaśniczy Lasów Państwowych. Całość działań koordynował i nadzorował sztab złożony ze specjalistów z Nadleśnictwa Przemków i Chocianów oraz Państwowej Straży Pożarnej.


Po co to wszystko?


Siedlisko suchych wrzosowisk jest przedmiotem ochrony obszaru „Wrzosowisko Przemkowskie" należącego do sieci obszarów Natura 2000. Jest ostoją dla wielu cennych gatunków zwierząt, m.in. wilka, kilku gatunków nietoperzy i owadów z rzędu błonkoskrzydłych. Wrzosowiska powstały na skutek działalności człowieka – m. in. w wyniku wypalania i rozjeżdżania pokrywy roślinnej przez wojskowych na poligonach. Główny gatunek tworzący europejskie wrzosowiska - wrzos zwyczajny (Calluna vulgaris), ma cztery fazy rozwoju: pionierską (3-10 lat), wzrostu (7-13 lat), dojrzałości (12-30 lat) i degeneracji (powyżej 30 lat). W celu zachowania siedliska wrzosowisk suchych we właściwym stanie, konieczna jest ochrona czynna.  Przemkowskie wrzosowiska przestały pełnić rolę poligonu ponad 30 lat temu - po wycofaniu się z tego obszaru wojsk radzieckich. Na skutek braku antropopresji wrzos zestarzał się  i obniżył swoje walory nektarodajne. Co roku  na obszarze przemkowskiego wrzosowiska pszczelarze ustawiają setki uli. Odmłodzenie wrzosu, również przez wypalanie, wpływa pozytywnie na produkcję miodu, zwłaszcza tak poszukiwanego miodu wrzosowego .


Kontrolowane wypalanie wrzosu zwyczajnego już od dawna jest wykorzystywane na zachodzie Europy do odmładzania populacji tego gatunku. „Wypalanie jest szeroko wykorzystywanym sposobem usuwania nagromadzonej ściółki i odsłaniania nagiej ziemi, co ułatwia rozwój wrzosu z nasion. (…) na suchych wrzosowiskach środkowej Europy wypalanie bardziej sprzyjało odrastaniu wrzosów niż ścinanie czy koszenie murawy" pisze brytyjski ekspert w dziedzinie ochrony środowiska, prof. Andrew S. Pullin w publikacji "Biologiczne podstawy ochrony przyrody". W związku z tym Lasy Państwowe postanowiły wykorzystać doświadczenia sąsiadów na własnym podwórku.


Akcję przeprowadzono na powierzchni około 5 ha, co dało leśnikom i strażakom pełną kontrolę nad operacją. Przed rozpoczęciem eksperymentu „kołatkarze" przeszli przez obszar powierzchni przeznaczonej do wypalenia w celu wypłoszenia ewentualnie bytujących tam zwierząt.  Na terenie doświadczenia przebywała grupa operacyjna, które dokonała podpalenia wrzosowiska specjalnymi zapalarkami – poza miejscowymi leśnikami byli to m. in. prof. Ryszard Szczygieł, szef Laboratorium Ochrony Przeciwpożarowej Lasu w Instytucie Badawczym Leśnictwa oraz światowej sławy prof. Johann G. Goldamer z Instytutu Chemii im. Maxa Plancka na Uniwersytecie we Freiburgu, szef Globalnego Centrum Monitorowania Pożarów (GFMC) i ekspert ONZ w dziedzinie pożarów lasów. Sam pożar trwał ok. 1,5 godziny i przebiegł bez żadnych niespodzianek. Dzięki sprzyjającym warunkom meteorologicznym akcja wypalania wrzosu zakończyła się pełnym sukcesem.


Zdobyte doświadczenie posłuży  w przyszłości do przeprowadzania kolejnych akcji tego typu.