Anna Findysz Anna Findysz

Aspekt wiosenny w Nadleśnictwie Przemków

              Lato w pełni więc postanowiliśmy podsumować część wiosny na terenie Nadleśnictwa Przemków, a konkretnie aspekt wiosenny. Tak jak temperatury pod koniec kwietnia oraz w maju przypominały bardziej lato niż wiosnę, tak sama wiosna przyszła do nas w normalnej dla niej porze.
              Chyba wszyscy wiedzą, że jednym z pierwszych oznak nadchodzącej wiosny są pojawiające się często na jeszcze zalegającym śniegu śnieżyczki przebiśnieg oraz nieco rzadsze śnieżyce wiosenne. W następnym okresie pojawiają się pojedynczo lub w wielkich łanach pozostałe kwitnące na przedwiośniu rośliny. W górach podziwiać można łąki zaścielone szafranami znanymi dla większości jako krokusy, u nas natomiast aspekt wiosenny oglądać możemy na terenie rezerwatów przyrody „Łęgi Źródliskowe koło Przemkowa” znajdującego się w bezpośrednim sąsiedztwie Przemkowa oraz na terenie „Buczyny Piotrowickiej”.
              Zdecydowanie bardziej atrakcyjny aspekt wiosenny spotkamy w lesie łęgowym, gdzie ma on charakter wielkopowierzchniowy. Buczyny leżące na terenie naszego nadleśnictwa to głównie kwaśne buczyny niżowe i jej aspekt wiosenny jest mniej atrakcyjny niż na siedlisku żyznej buczyny niżowej. Rośliny kwitnące wczesną wiosną występują tu w mniejszym skupiskach, jednak i tu nie brakuje różnorodności gatunkowej, gdyż stwierdzono tu 213 gatunków roślin naczyniowych, w tym część chronionych i rzadkich. W obu tych zbiorowiska leśnych rośliny nie pojawiają się masowo oraz w jednym okresie bez przyczyny.  Wszystko odbywa się z powodu światła, które roślinom niezbędne jest do odbycia pełnego lub najważniejszego cyklu rozwojowego. Rośliny muszą wykorzystać moment, kiedy na drzewach nie ma jeszcze rozwiniętych liści i do dna lasu dostaje się niezbędna dla ich rozwoju ilość światła. Kiedy jest już wystarczająco ciepło runo leśne pokrywa zieleń roślin z kolorowymi kwiatami. Zbiorowiska roślinne odbywają sezonowe stadia rozwoju a dominuje etap kwitnienia. Właśnie ten czas w życiu lasu nazywamy aspektem wiosennym.

              Las łęgowy sąsiadujący z zachodnimi granicami Przemkowa stanowi rezerwat przyrody „Łęgi źródliskowe koło Przemkowa”. Pierwszym kwitnącym krzewem jest objęty ochroną gatunkową wawrzynek wilczełyko. Kwitnie jeszcze przed rozwojem liści, zazwyczaj od lutego do kwietnia. U nas jego intensywnie pachnące, różowe kwiaty można było zauważyć w marcu. Roślina jest bardzo silnie trująca. Jedną z pierwszych kwitnących roślin jako o niebiesko-fioletowych kwiatach jest przylaszczka pospolita, którą mimo nazwy spotkać dość trudno. Rośnie zazwyczaj w skupiskach po kilkadziesiąt roślin nie tworząc wielkich łanów. Następnie masowo zakwita zawilec gajowy tworząc białe kobierce na dnie lasu.  Jest to chyba najbardziej kojarzona z aspektem wiosennym roślina występująca na terenie naszego nadleśnictwa. Zawilca spotkać można również w innych lasach liściastych i mieszanych.
Jest gatunkiem cieniolubnym, wolno rozprzestrzeniającym się i jest traktowany jako roślina wskaźnikowa dawnych lasów. Razem z zawilcem zakwitają również ziarnopłon wiosenny oraz fiołek leśny. Ziarnopłon jest rośliną wieloletnią o żółtych kwiatach. W czasie kwitnienia jest rośliną trującą, ale wcześniej jego liście są jadalne i były w dawnych czasach źródłem witaminy C. W rezerwacie największe łany tworzy przy strumieniach, które wypływają ze znajdujących się na tym obszarze źródlisk. Fiołka leśnego spotkamy podobnie jak zawilca gajowego, nie tylko na terenie rezerwatu ale również terenach innych lasów liściastych i mieszanych. Kolejnym gatunkiem pojawiającym się masowo już pod ulistnionymi drzewami są rośliny z rodziny jasnowatych, u nas głównie gajowiec żółty. Roślina o miododajnych, żółtych kwiatach. Występują również inne gatunki  z tej rodziny jak jasnota purpurowa, jasnota biała czy jasnota plamista. Rośliną która zakwita masowo jako ostatnia jest konwalia majowa. Jej białe, kulisto-dzwonkowate kwiaty, pochylone do dołu są znane wszystkim i w czasie kwitnienia konwalię majową trudno pomylić z innym gatunkiem. Ze względu na intensywny zapach konwaliowe bukiety goszczą w wielu domach. Konwalijka dwulistna występuje i kwitnie często w sąsiedztwie konwalii majowej. Przy ciekach wodny lub na fragmentach z wysokim poziomem wód gruntowych spotykamy knieć błotną zwaną pospolicie kaczeńcem. Z opisanych gatunków kwitnie najdłużej bo od marca do maja lub czerwca. W miejscu, gdzie przez dłuższy okres stoi woda rośnie kosaciec  żółty zwany też irysem.

              W rezerwacie „Buczyna Piotrowicka” spotkać możemy część gatunków występujących również w lasach łęgowych np. zawilec gajowy, fiołek leśny, szczawik zajęczy czy konwalijka dwulistna.  Są jednak również inne, rzadkie gatunki jak np. żywiec gruczołowaty czy kokorycz, której kwiaty są białe lub fioletowe. W drzewostanie dominuje buk, a jego zwarcie jest na ogół tak duże, że dolne warstwy zbiorowiska są słabo rozwinięte, a po pełnym rozwoju liści w runie leśnym spotkać możemy jedynie kępy traw czy mchów. Większość pokrywa jednak brąz ubiegłorocznych liści.

Zachęcamy do odwiedzenia na przedwiośniu terenów naszego nadleśnictwa.
 

 

Tekst i fotografie: Kacper Borkowski.